همیشه خستهاید؟ شاید یک مینیسکته پنهان دلیلش باشد
همیشه خسته اید؟ شاید یک مینیسکته پنهان دلیلش باشد
خستگی طولانیمدت میتواند تا یک سال پس از یک مینیسکته یا سکته خفیف مغزی (TIA) ادامه داشته باشد، بهویژه در افرادی که سابقه اضطراب یا افسردگی دارند. حتی اگر علائم جسمی طی یک روز از بین بروند، احساس خستگی ممکن است همچنان باقی بماند.
مینیسکته یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA) معمولاً به عنوان انسداد موقتی جریان خون به مغز شناخته میشود. علائمی مانند اختلال در تکلم یا ضعف در دست ممکن است فقط چند ساعت ادامه یابند و سپس ناپدید شوند. اما تحقیقات جدید نشان میدهد تأثیرات این سکتههای خفیف میتوانند مدتها باقی بمانند.
در مطالعهای که در ۱۴ مه ۲۰۲۵ در ژورنال Neurology، وابسته به آکادمی نورولوژی آمریکا منتشر شده، مشخص شد که بسیاری از افراد پس از تجربه TIA همچنان دچار خستگی مداوم میشوند که ممکن است تا یک سال ادامه داشته باشد. اگرچه این مطالعه رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکند، اما پیوندی قوی میان مینیسکته و خستگی طولانیمدت نشان میدهد.
فراتر از یک اتفاق کوتاه
دکتر بوریس مودراو، نویسنده اصلی مطالعه از بیمارستان دانشگاه آلبورگ دانمارک گفت:
«افرادی که دچار TIA میشوند، ممکن است علائمی مانند افتادگی صورت، ضعف بازو یا تکلم نامفهوم را تجربه کنند که ظرف یک روز از بین میرود. اما برخی از بیماران با مشکلاتی مانند کاهش کیفیت زندگی، اختلالات شناختی، افسردگی، اضطراب و خستگی طولانیمدت مواجه میشوند. یافتههای ما نشان داد که برای برخی، خستگی یکی از علائم شایع و پایدار تا یک سال پس از TIA است.»
در این مطالعه، ۳۵۴ نفر با میانگین سنی ۷۰ سال که دچار مینیسکته شده بودند، به مدت یک سال پیگیری شدند. آنها در بازههای زمانی مختلف، از جمله دو هفته پس از سکته، و سپس در ماههای ۳، ۶ و ۱۲، پرسشنامههایی درباره میزان خستگی خود پر کردند.
پنج چهره خستگی
در این ارزیابی، خستگی در پنج بعد مختلف بررسی شد:
۱. خستگی کلی
۲. خستگی جسمی
۳. کاهش فعالیت
۴. کاهش انگیزه
۵. خستگی ذهنی
امتیازدهی از ۴ تا ۲۰ انجام شد؛ امتیاز بالاتر به معنای خستگی بیشتر بود. میانگین امتیاز شرکتکنندگان در ابتدا ۱۲.۳ بود که به تدریج کاهش یافت:
-
سه ماه: ۱۱.۹
-
شش ماه: ۱۱.۴
-
دوازده ماه: ۱۱.۱
در مجموع، ۶۱ درصد از شرکتکنندگان دو هفته پس از مینیسکته دچار خستگی بودند، و ۵۴ درصد در سه دوره بعدی نیز همچنان این خستگی را گزارش کردند.
تصاویر مغزی پاسخی نمیدهند
جالب اینجاست که اسکنهای مغزی نشان دادند وجود لخته خون در مغز بین افرادی که دچار خستگی مداوم شده بودند و آنهایی که نشدند تفاوتی نداشت. بنابراین خستگی را نمیتوان صرفاً به یافتههای تصویربرداری نسبت داد.
با این حال، افرادی که سابقه اضطراب یا افسردگی داشتند، دو برابر بیشتر از دیگران دچار خستگی طولانیمدت شدند.
چرا پیگیری بلندمدت مهم است؟
دکتر مودراو تأکید کرد:
«خستگی طولانیمدت در میان شرکتکنندگان رایج بود. اگر فردی ظرف دو هفته پس از ترخیص دچار خستگی باشد، احتمال بالایی دارد که این وضعیت تا یک سال ادامه یابد. برای درک بهتر این پدیده، باید بیماران مبتلا به TIA در هفتهها و ماههای بعد به دقت پایش شوند تا مشخص شود چه کسانی نیاز به مراقبتهای بیشتر دارند.»
یکی از محدودیتهای این پژوهش این بود که پاسخ برخی پرسشنامهها ممکن است توسط اعضای خانواده یا مراقبین بیماران پر شده باشد که میتواند بر دقت دادهها تأثیر گذاشته باشد.
